Facebooktwitterlinkedinmail

Οι Γάλλοι ψυχαναλυτές έλαβαν ξεκάθαρη θέση στις βουλευτικές εκλογές της Γαλλίας. Και δεν ήταν η πρώτη φορά. Μόνο που αυτή τη φορά συνέβη αυτό που φοβούνταν. Ο Γάλλος πρόεδρος έχασε την απόλυτη πλειοψηφία στη Βουλή και ο Ζαν-Λικ Μελανσόν αύξησε την επιρροή του. Συγκεκριμένα, η παράταξη Ensemble! («Μαζί!») του Εμανουέλ Μακρόν εξασφάλισε 245 από τις 577 έδρες της Γαλλικής Εθνοσυνέλευσης, ενώ η συμμαχία NUPES υπό τον επικεφαλής της ριζοσπαστικής Αριστεράς Ζαν-Λικ Μελανσόν εξασφάλισε 131 έδρες και είναι πλέον αξιωματική αντιπολίτευση.

«Για ποιο λόγο ο Μελανσόν και η συμμαχία Nupes προκαλούν τρόμο στον μακρονισμό;». Το κείμενο που δημοσιεύτηκε στη γαλλική Liberation δύο ημέρες πριν από τον πρώτο γύρο των βουλευτικών εκλογών έθιγε τους λόγους για τους οποίους οι μακρονιστές επιχείρησαν να δαιμονοποιήσουν τον ηγέτη των Nupes. Στο πρωτοσέλιδο της γαλλικής εφημερίδας την Παρασκευή 10 Ιουνίου αναγραφόταν: «Τα fake news του μακρονισμού – Τρώει ο Μελανσόν παιδιά;»

Το εξώφυλλο θεωρήθηκε μια σκωπτική απάντηση –μεταξύ άλλων– στο άρθρο που υπέγραψε ο λακανικός ψυχαναλυτής Ζακ-Αλέν Μιλέρ στο περιοδικό Le Point, μόλις τρεις ημέρες πριν από τον πρώτο γύρο των βουλευτικών εκλογών – με τίτλο «Ο Λακάν θα είχε αναγνωρίσει στον Μελανσόν έναν παλιάνθρωπο (απατεώνα)». Σε αυτό το κείμενο, ο Γάλλος ψυχαναλυτής και διευθυντής του Ινστιτούτου του Φροϊδικού Πεδίου «ξάπλωσε» τον Μελανσόν στο ντιβάνι και τον παρουσίασε ως ένα «υποκείμενο που κάνει κατάχρηση του λόγου έτσι ώστε να αιχμαλωτίσει την επιθυμία των μικρών άλλων για να την υποτάξει» και που έχει «επιθυμία κυριαρχίας, σκοτεινούς θυμούς, μόνιμες αντιφάσεις».

Να υπενθυμίσουμε πως ο Ζακ-Αλέν Μιλέρ, ο οποίος επιστράτευσε τα εννοιολογικά όπλα ψυχαναλυτικού οπλοστασίου εναντίον του Ζακ-Λικ Μελανσόν λίγο πριν από τον πρώτο γύρο των βουλευτικών εκλογών τον Ιούνιο του 2022, ήταν εκείνος που δημιούργησε πριν από μερικά χρόνια το Zadig (Zero Abjection Democratic International Group), με στόχο να συμβάλει στον δημόσιο διάλογο σχετικά με τα κρίσιμα προβλήματα της πολιτικής και κοινωνικής επικαιρότητας, υποστηρίζοντας τη δημοκρατία.

Ηταν ανάμεσα στους Γάλλους διανοούμενους που τον Μάρτιο του 2017, λίγες εβδομάδες πριν από τις προεδρικές εκλογές της Γαλλίας, είχαν συνυπογράψει στη Monde ένα κάλεσμα ενάντια στη Μαρίν Λεπέν και στο «Κόμμα του μίσους». Τότε στόχος όλων ήταν να σταθούν στο ύψος της υποκειμενικότητας της εποχής τους και να υπερασπιστούν τη δημοκρατία. «Η πολιτική του ψυχαναλυτή ορίζεται εφεξής ως πολιτική του μη όλου. Ως εκ τούτου, επιλέγει το δημοκρατικό καθεστώς. Αυτό πρέπει να θεωρηθεί ως ο κατεξοχήν τόπος του πολιτικού», γράφει ο Μπλανσέ.

Τι επιλέγει σήμερα η πολιτική του ψυχαναλυτή; Υπάρχει λόγος να θεωρείται ο Μελανσόν κίνδυνος για τη Γαλλική Δημοκρατία, ακόμα κι αν πρόκειται για μια αυταρχική προσωπικότητα, για έναν λαϊκιστή; Η Τζούντιθ Μπάτλερ είχε χαρακτηριστικά επισημάνει: «Δεν γίνεται να κάνουμε επανάσταση χωρίς έστω κι ελάχιστο ποπουλισμό». Ο Μελανσόν μοιάζει να έχει καταφέρει να κάνει τον λαό «πολιτικό υποκείμενο» και όχι «αντικείμενο πολιτικής» υιοθετώντας τη φιλοσοφία του Ερνέστο Λακλάου. Κατάφερε, δηλαδή, να δημιουργήσει το αίσθημα πως ο πολίτης θα συμμετέχει σε μια αντιπροσωπευτική δημοκρατία.

Ποιος φοβάται τον Ζαν-Λικ Μελανσόν και γιατί η ψυχανάλυση, η οποία παραδοσιακά τοποθετείται στις εντάσεις του κοινωνικού δεσμού, βρέθηκε στη (δυσάρεστη) θέση να πυροδοτεί εντάσεις μέσα από μια αρθρογραφία που βάζει στο στόχαστρο κάποιον τρεις μόλις μέρες πριν από τον πρώτο γύρο των εκλογών;

Η παρέμβαση του ψυχαναλυτή στα δημόσια ζητήματα –γράφει ο Ρετζινάλντ Μπλανσέ στις «Πολιτικές του Ψυχαναλυτή»– είναι δικαιολογημένη και επιβάλλεται προκειμένου να ερμηνευτεί το «πραγματικό» που διακυβεύεται εν αγνοία της κοινής συνείδησης. Ο Γάλλος ψυχαναλυτής στο βιβλίο του αναλύει, μεταξύ άλλων, φαινόμενα επικίνδυνα για τη δημοκρατία, όπως ο τραμπισμός ή το ακροδεξιό μέτωπο. Ο Μελανσόν, ο οποίος συσπείρωσε την Αριστερά ενσαρκώνοντας μια εναλλακτική στο φιλελεύθερο μέτωπο του Εμανουέλ Μακρόν, δεν μοιάζει να είναι μια τέτοια περίπτωση.

Αυτό που θα έπρεπε να μας ανησυχήσει δεν είναι η συμμαχία Nupes, η οποία εκπροσωπεί το δημοκρατικό καθεστώς, αλλά το γεγονός πως ο ακροδεξιός Εθνικός Συναγερμός της Μαρίν Λεπέν θα καταλάβει 89 έδρες, σχεδόν δεκαπενταπλάσιες απ’ ό,τι στην απερχόμενη Κάτω Βουλή… Εδώ είναι που ο ψυχαναλυτής θα έπρεπε να στρατευτεί στην πολιτική ως «ψυχαναλυτής-ακτιβιστής» –όπως αναφέρει ο Μπλανσέ– για να αποκωδικοποιήσει και να διαχειριστεί τον ιστορικό αριθμό ακροδεξιών βουλευτών στη γαλλική πολιτική σκηνή.

efsyn